Gianni Infantino rút kế hoạch tư nhân hóa lợi nhuận World Cup sau làn sóng phản đối toàn cầu

Chủ tịch FIFA Gianni Infantino đã từ bỏ kế hoạch gây tranh cãi nhằm đưa một phần hoạt động thương mại của World Cup vào một công ty trị giá khoảng 20 tỷ USD có sự tham gia của các nhà đầu tư tư nhân, sau khi đề xuất này vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ nhiều phía trong thế giới bóng đá. Quyết định rút lui được Infantino đưa ra sau nhiều ngày tranh cãi ngày càng gay gắt, khi các liên đoàn bóng đá lớn từ châu Âu, Bắc Mỹ và châu Á đồng loạt lên tiếng phản đối. Đáng chú ý, một cố vấn cấp cao của Infantino, người đại diện FIFA trong một lực lượng đặc nhiệm của Nhà Trắng liên quan đến World Cup, cũng đã từ chức và công khai kêu gọi tổ chức này không tiếp tục với kế hoạch. Trong một tuyên bố được đưa ra hôm thứ Sáu, Infantino cho biết FIFA đã lắng nghe những ý kiến phản đối và nhận ra rằng kế hoạch này đã tạo ra sự chia rẽ quá lớn trong cộng đồng bóng đá. “Sau khi lắng nghe kỹ lưỡng tất cả các quan điểm, rõ ràng là dự án đã tạo ra những chia rẽ mà, bất kể mức độ ủng hộ, không còn phục vụ lợi ích của mục tiêu ban đầu,” Infantino nói. “Mục đích của chúng tôi luôn là — và sẽ luôn là — đoàn kết và phát triển. Vì vậy, đề xuất này sẽ không được tiếp tục.” Đây là một sự đảo chiều đáng kể đối với một kế hoạch mà FIFA mới công bố chỉ vài ngày trước đó nhưng nhanh chóng trở thành tâm điểm của một trong những cuộc khủng hoảng chính trị lớn nhất trong nhiệm kỳ của Infantino.

Kế hoạch 20 tỷ USD gây bão trong thế giới bóng đá. Theo đề xuất của Infantino, FIFA sẽ tách các hoạt động kinh doanh thương mại của mình — bao gồm quyền khai thác World Cup và các giải Club World Cup dành cho nam và nữ — sang một công ty mới có giá trị ước tính khoảng 20 tỷ USD. Khoảng 20% cổ phần của công ty này sẽ được nắm giữ bởi các nhà đầu tư tư nhân. FIFA từng mô tả một công ty đầu tư có trụ sở tại New York là “nhà đầu tư chủ chốt” của kế hoạch. Công ty này được thành lập bởi Joshua Kushner, em trai của Jared Kushner, con rể của Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ý tưởng đưa vốn tư nhân vào khai thác các tài sản thương mại có giá trị nhất của FIFA ngay lập tức gây ra những phản ứng trái chiều. Những người ủng hộ có thể nhìn thấy tiềm năng huy động thêm nguồn vốn và tối ưu hóa giá trị thương mại của các giải đấu. Tuy nhiên, những người phản đối lo ngại rằng kế hoạch có thể dẫn đến việc một phần tài sản quan trọng nhất của bóng đá thế giới rơi vào tay các nhà đầu tư tư nhân. Sự phản đối nhanh chóng lan rộng. Ngày thứ Năm, 55 liên đoàn thành viên của UEFA đã thống nhất phản đối kế hoạch và đe dọa tẩy chay World Cup cũng như các giải đấu khác do FIFA tổ chức nếu đề xuất được triển khai. Liên đoàn bóng đá Bắc Trung Mỹ và Caribe (CONCACAF) cũng bày tỏ lập trường phản đối, trong khi Liên đoàn bóng đá châu Á (AFC) sau đó cũng tham gia vào làn sóng phản ứng. UEFA tuyên bố: “Có những thứ đơn giản là quá quan trọng để đem bán.” “World Cup thuộc về bóng đá. Nó sẽ luôn thuộc về bóng đá. Và chừng nào châu Âu còn có tiếng nói, nó sẽ không bao giờ được đem ra bán,” UEFA nhấn mạnh. Đối với Infantino, đây là một thông điệp chính trị đặc biệt mạnh mẽ. UEFA không chỉ là một trong những liên đoàn thành viên quan trọng nhất của FIFA mà còn đại diện cho nhiều quốc gia có ảnh hưởng lớn nhất trong nền bóng đá toàn cầu. Việc châu Âu cùng với các khu vực khác đồng loạt phản đối khiến kế hoạch gần như không còn khả năng tiến triển mà không gây ra một cuộc đối đầu sâu sắc trong nội bộ FIFA.

Cố vấn cấp cao từ chức, công khai phản đối kế hoạch. Tình hình càng trở nên nghiêm trọng khi Carlos Cordeiro, một cố vấn cấp cao của Infantino và là cựu chuyên gia ngân hàng Goldman Sachs, tuyên bố từ chức. Cordeiro từng giữ chức chủ tịch Liên đoàn Bóng đá Mỹ và đại diện cho FIFA trong lực lượng đặc nhiệm của Nhà Trắng về World Cup. Ông đưa ra quyết định rời khỏi vị trí chỉ vài giờ sau khi FIFA khẳng định rằng “không ai đang bán bóng đá”. Cordeiro nói rằng ông không thể tiếp tục đứng ngoài khi FIFA cân nhắc việc bán một phần quyền lợi trong World Cup. Sự từ chức của một nhân vật cấp cao có quan hệ trực tiếp với FIFA và các hoạt động liên quan đến World Cup đã làm gia tăng áp lực lên Infantino. Nó cũng cho thấy sự phản đối không chỉ đến từ các tổ chức bóng đá bên ngoài mà còn bắt đầu xuất hiện ngay trong hàng ngũ lãnh đạo và cố vấn của FIFA. Nhưng đó chưa phải là diễn biến gây chú ý cuối cùng. Kevin Lamour, Giám đốc vận hành của FIFA, cũng đưa ra một tuyên bố chỉ trích kế hoạch. Lamour là một đồng nghiệp lâu năm của Infantino, từng làm việc với ông tại cả FIFA và UEFA. Trong một tuyên bố gửi đến Associated Press, Lamour cho rằng các nhân viên FIFA đã bị đặt vào thế bị động vì sự thiếu minh bạch trong quá trình chuẩn bị kế hoạch bán cổ phần trong những tháng trước đó. Theo Lamour, đây không phải là một dự án được xây dựng trên sự đồng thuận rộng rãi trong tổ chức mà là “dự án của một người”. Ông cho rằng kế hoạch không chỉ cần được dừng lại mà thời điểm đã đến để các nhà lãnh đạo bóng đá phải tự đặt ra những câu hỏi quan trọng và đưa ra những quyết định đúng đắn về tương lai của tổ chức. Việc một quan chức cấp cao như Lamour công khai phản đối một sáng kiến của chính chủ tịch FIFA là một đòn giáng đáng kể vào uy tín chính trị của Infantino.

World Cup thuộc về ai? Đằng sau tranh cãi về một công ty trị giá 20 tỷ USD là một câu hỏi lớn hơn về quyền kiểm soát tương lai của bóng đá thế giới. World Cup không chỉ là giải đấu thể thao lớn nhất hành tinh. Đây còn là một trong những tài sản thương mại có giá trị nhất trong ngành thể thao toàn cầu. Quyền phát sóng, tài trợ, quảng cáo và khai thác thương hiệu World Cup mang lại cho FIFA nguồn doanh thu khổng lồ. Chính vì vậy, ý tưởng chuyển một phần các hoạt động thương mại này sang một công ty có sự tham gia của vốn tư nhân đã gây ra những lo ngại về quyền sở hữu và quyền kiểm soát. Những người phản đối đặt câu hỏi liệu một tài sản mang tính biểu tượng của bóng đá thế giới có nên trở thành một khoản đầu tư tài chính để các nhà đầu tư tư nhân tìm kiếm lợi nhuận hay không. Với UEFA và các liên đoàn phản đối, vấn đề không đơn thuần là một giao dịch kinh doanh. Nó liên quan đến nguyên tắc rằng World Cup là tài sản chung của bóng đá và các liên đoàn thành viên, chứ không phải một tài sản có thể được cấu trúc lại để phục vụ lợi ích của một nhóm nhà đầu tư. FIFA, về phần mình, từng bác bỏ cách diễn giải rằng họ đang “bán bóng đá”. Nhưng trước sức ép ngày càng tăng, tổ chức này cuối cùng đã quyết định dừng kế hoạch. World Cup nữ U20 có nguy cơ trở thành phép thử đầu tiên. Nếu kế hoạch không được rút lại, cuộc khủng hoảng có thể đã nhanh chóng chuyển từ tranh cãi chính trị sang hành động cụ thể. Giải đấu tiếp theo trong hệ thống thi đấu của FIFA là World Cup nữ U20, dự kiến khởi tranh ngày 5 tháng 9 tại Ba Lan. Các thành viên UEFA từng tuyên bố sẽ tẩy chay giải đấu nếu kế hoạch tư nhân hóa được tiếp tục. Điều đó có thể tạo ra một tiền lệ đặc biệt nghiêm trọng đối với FIFA. Một cuộc tẩy chay quy mô lớn sẽ không chỉ gây thiệt hại về mặt hình ảnh mà còn có thể ảnh hưởng đến giá trị thương mại và uy tín của các giải đấu FIFA. Nó cũng có nguy cơ mở ra một cuộc đối đầu trực diện giữa FIFA và các liên đoàn thành viên — điều mà Infantino dường như muốn tránh bằng quyết định rút lại đề xuất. Một thất bại chính trị có thể ảnh hưởng đến Infantino. Việc từ bỏ kế hoạch có thể giúp FIFA tránh được một cuộc khủng hoảng lớn hơn trong ngắn hạn, nhưng đối với cá nhân Infantino, những hệ quả chính trị có thể còn kéo dài. Infantino đã được tái đắc cử mà không có đối thủ vào năm 2019 và một lần nữa vào năm 2023. Theo điều lệ FIFA, ông vẫn có thể tranh cử thêm một nhiệm kỳ bốn năm. Cuộc bầu cử tiếp theo dự kiến sẽ diễn ra tại Rabat, Morocco, nơi FIFA đặt trụ sở khu vực châu Phi. Hạn chót để các ứng viên đăng ký tranh cử là ngày 18 tháng 11, đúng bốn tháng trước cuộc bỏ phiếu. Trước khủng hoảng lần này, vị trí của Infantino được xem là tương đối vững chắc, bất chấp những lo ngại kéo dài về phong cách lãnh đạo cũng như những tranh cãi xung quanh một số sáng kiến mà ông từng cố gắng thúc đẩy. Tuy nhiên, việc đề xuất thành lập một công ty trị giá 20 tỷ USD có sự tham gia của vốn tư nhân rồi phải nhanh chóng rút lui sau sự phản đối từ nhiều khu vực bóng đá lớn có thể làm suy yếu vị thế của ông. Đặc biệt, những lời chỉ trích công khai từ các nhân vật từng làm việc trực tiếp với Infantino có thể khiến các liên đoàn thành viên đặt câu hỏi về cách thức FIFA đưa ra những quyết định quan trọng. Một thất bại, nhưng cũng là lời cảnh báo. Việc Infantino rút lại kế hoạch có thể được xem là một bước lùi đối với tham vọng cải tổ hoạt động thương mại của FIFA. Nhưng đồng thời, nó cũng cho thấy sức mạnh của các liên đoàn thành viên trong việc ngăn chặn một dự án mà họ cho rằng có thể làm thay đổi bản chất của bóng đá quốc tế. World Cup vẫn là tài sản lớn nhất của FIFA, cả về giá trị kinh tế lẫn sức ảnh hưởng văn hóa. Bất kỳ nỗ lực nào nhằm thay đổi cách giải đấu được sở hữu, quản lý hoặc khai thác đều có khả năng chạm đến những lợi ích sâu sắc trong toàn bộ hệ thống bóng đá toàn cầu. Infantino đã lựa chọn rút lui trước khi cuộc đối đầu trở nên không thể kiểm soát. Nhưng câu chuyện có thể chưa kết thúc ở đó. Thất bại của kế hoạch 20 tỷ USD có thể buộc FIFA phải xem xét lại cách thức tổ chức và quản lý các hoạt động thương mại trong tương lai. Quan trọng hơn, nó có thể tạo ra một phép thử đối với quyền lực của Infantino trong những năm cuối của nhiệm kỳ hiện tại và trước cuộc bầu cử chủ tịch FIFA tiếp theo. Sau cùng, cuộc tranh cãi này đã làm nổi bật một thực tế: trong bóng đá hiện đại, World Cup không chỉ là một giải đấu — đó là một tài sản kinh tế, một biểu tượng văn hóa và một trung tâm quyền lực chính trị toàn cầu. Và bất kỳ ai muốn thay đổi cách tài sản ấy được vận hành đều phải đối mặt với một câu hỏi lớn hơn nhiều so với bài toán lợi nhuận: Ai thực sự có quyền quyết định tương lai của bóng đá thế giới?